Kimya Ana Sektörünün, diğer yan sektörler ile beraber gelişmesine katkıda bulunmak, kimya sanayi ile ilgili tüm sektörel politika ve uygulamaların oluşmasını sağlamak, kimya sektörünün yan sanayisi ile rekabet gücünün geliştirilmesinde etkin, mesleki rol oynayarak örgütsel birlikteliği sağlamayı hedef alan KSP-Kimsa Sanayii Sektör Platformu, bünyesinde 36 kurum, kuruluş, sivil toplum örgütü ve kimya ile ilgili akademik çevreleri barındırmaktadır.

     2004 yılında kurulan ve İKMİB Yönetim Kurulu Başkanı olarak başkanlığını yürütmekte olduğum platformumuz, Kimya sanayimiz ve alt sektörlerinin temel ekonomik ve mesleki sorunlarını bilinçli ve verimli bir ortak organizasyon altında çözüme kavuşturmak ve sektörün ülkemiz ekonomisi içerisindeki oynadığı kritik ve önemli rolün etki alanını genişletmek ve ülke ekonomisinin büyümesine olan katkısını artırmak amacıyla çalışmalar yürütmektedir.
Murat AKYÜZ
     Kimya sanayi, otomotiv, deri ürünleri, cam, tekstil ve kağıt ürünleri gibi birçok sektöre girdi sağlamaktadır. Tekstil sektörü girdilerinin %15’i, deri ürünleri sektörü girdilerinin % 12’si, kağıt sektörü girdilerinin % 50’den fazlası kimya sektöründen temin edilmektedir. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre doğrudan tüketiciye ulaşan ürünlerin toplam kimya sanayi içindeki oranı %30’dur.

     Sermaye yoğun bir sektör olan Kimya Sanayiinde, firmalarımızın büyük çoğunluğu İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Adana, Gaziantep ve Ankara’da faaliyet göstermektedir.
Türk Kimya Sektörü’nün bir diğer yönü ise, tabi olduğu mevzuat sayısının oldukça fazla olmasıdır. Bu mevzuatlar arasında en önemli olanları AB menşeli olanlardır. AB mevzuatında kimya sanayine ilişkin çevre konulu birçok düzenleme bulunmaktadır.

     Bunlardan en önemlisi 17 Kasım 2005 tarihinde Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen REACH (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi ve İzni) direktifidir. Söz konusu direktife göre yılda bir tondan fazla kimyasal madde üreten veya ithal eden şirketlerin, ürettikleri veya ithal ettikleri kimyasal maddeleri Avrupa Kimyasallar Ajansı’na (ECHA) kaydettirmeleri gerekmektedir. REACH’in getirdiği mali ve idari yükümlülükler bir takvime bağlanmıştır. Bu takvime göre 1 Haziran 2008 tarihinde başlayan ön kayıt süreci, 1 Aralık 2008’de son bulmuştur. Ön kayıt işlemlerini tamamlayan şirketler, kayıt işlemlerini üretim/ithalat tonajına ve maddenin risk sınıflandırmasına göre kademeli olarak belirlenen tarihlerde (2013, 2018) yaptıracaklardır.

     Dünya kimya sanayiine baktığımızda ise dinamik bir sektör yapısı görmekteyiz. Sanayileşmiş ülkelerde kimya ilk üç sanayiden biridir. Dünya kimya sanayi geçen yüzyılın son çeyreğinden itibaren kömür katranı ürünleri ve boyar maddelerle başlayıp; inorganik ve organik sentezlerle 30’lu ve 40’lı yıllarda petrokimyasal ve plastik ürünlerdeki gelişmelere ve 60’lı 70’li yıllarda gelinen belli bir seviyeye kadar istikrarlı bir yükselme göstermiştir. Son yıllarda farmasötik, biyokimya ve gen teknolojilerinde yaşanan çok büyük gelişmeler, kimya sanayini küresel bir düzeye ulaştırmıştır.

     Kimya sanayinde teknolojik yenilikler, alt sektörlerde ve ürünlerde gelişmeleri önemli ölçüde şekillendirecektir. İmalat sanayi içinde teknolojik ilerlemelerin en çok etkili olacağı sektörlerin başında kimya sanayi gelmektedir. Teknolojik gelişmeler ilaç ve eczacılık ürünlerinin çeşitlenmesi ve çok sayıda yeni ürün üretimi, yeni organik ve inorganik kompozit ürünler yaratılması, polimer monomer, etilen tabanlı yeni malzemeler yaratılması ve üretilmesi, polimer tabanlı malzeme üretimi ve tüketiminin genişlemesi, fonksiyonel ve sentetik yeni ürünlerin yaratılması ve üretilme alanlarında yoğunlaşacağı tahmin edilmektedir. Sektör İhracatının Genel Değerlendirmesi 2012 yılı sektör ihracatı 15,27 milyon ton karşılığı 17,6 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılına kıyasla sektör ihracatı miktarda %6,95 ve değerde %11,34 artış göstermiştir.

     Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ihracatının ülkeler itibariyle dağılımı incelendiğinde Mısır 1,8 milyar dolarla ilk sırada yer alırken, ihracatta %64,1 oranında artış yaşanmıştır. Mısır’ı, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Malta, Almanya, Rusya Federasyonu ve İran takip etmiştir. 2012 yılı Ocak-Aralık döneminde, sektör ihracatının en fazla gerçekleştirildiği ülke grupları arasında Avrupa Birliği 5,6 milyar dolar ve %9,6 artışla ilk sırada yer alırken, Yakın ve Orta Doğu Asya Ülkeleri 4 milyar dolar ihracat ve %5 artış ile ikinci, Diğer Avrupa Ülkeleri 2,63 milyar dolar ve %1,3 artış ile üçüncü, Kuzey Afrika Ülkeleri 2,35 milyar dolar ve %62,12 artış ile dördüncü sırada yer almıştır. ABD ve Kanada’dan oluşan “Kuzey Amerika Ülke” grubuna gerçekleştirilen ihracatta ise %27,26 oranında artış ve 520 milyon dolar değerinde ihracat kaydedilmiştir.

     Toplam Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ihracatı içinde, Akaryakıt Ürünleri %17,9 artış ve 6,12 milyar dolarlık ihracat ile ilk sırada yer almaktadır ve toplam sektör ihracatı içerisinde %34,8 paya sahiptir. Bu ürün grubunu,%9,1 artış, 4,7 milyar dolar değer ve %26,67 payla Plastik ve Mamulleri ikinci, %5,1 artış, 1,3 milyar dolar değer ve %7,4 payla Anorganik Kimyasallar grubu üçüncü olarak izlemektedir. Sırasıyla, Kauçuk ve Ürünleri, Sabun ve Yıkama Müstahzarları, Boya Grubu, Organik Kimyasallar, Eczacılık Ürünleri, Kozmetik Ürünleri en çok ihraç edilen ürün gruplarıdır.

     Kimya sektör ihracatının gelecek projeksiyonunda ise, her yıl %11 artış kaydederek 2023 yılında 50 milyar dolar ihracat hedefine ulaşılması hedeflenmektedir. Sektörel ihracatın 2023 yılında, global bazda 6,3 trilyon dolar olacağı öngörülerek, ülke payının %0,44’ten %0,70 seviyelerine yükseltilmesi öngörülmektedir. Sektörün 2013 yılı ihracat hedefi ise 20,5 milyar dolar olarak öngörülmektedir. Tüm bu öngörüler doğrultusunda kimya sektörünün, Türkiye’nin dünyadaki petrol ve doğal gazın %70’inin bulunduğu bölge ile en büyük enerji tüketen bölgesi arasında, adeta bir enerji koridoru üzerinde bulunma özelliğini de kullanarak, yüksek katma değerli üretim yapısına geçip, ara girdi ithalatını azaltma yoluyla, ihracatın ithalatı karşılama oranını 2023 yılı itibariyle %71’e çıkarması beklenmektedir.